Tworzone komunikaty zawsze dostosowywano do odbiorcy, nadając im formę odpowiadającą jego możliwościom percepcyjnym. Dlatego na początku był obraz, a dokładniej rysunek – bardzo prosty, ale zwykle zawierający ważną informację. Nad znaczeniem skalnych rysunków prehistorycznych zastanawiał się nie tylko człowiek żyjący w tych zamierzchłych czasach. Aktualnie badają je również naukowcy, starając się nie tylko umiejscowić je w czasie czy określić techniki malowania, ale też odczytać i zinterpretować  zawarty w nich przekaz. Prehistoryczny rysunek można więc uznać za komunikat, jak i element kultury tego okresu, pełniący funkcję informacyjną, dydaktyczną oraz estetyczną. Niewątpliwie więc miał wywierać określony wpływ na odbiorcę, uświadamiać go, skłaniać do przyjęcia określonej przez społeczność postawy.

Czasy prehistoryczne kończą się z chwilą wynalezienia przez człowieka pisma, które z powodzeniem zastępuje rysunek jako podstawowy składnik przekazywanych komunikatów. Ponieważ każda społeczność stworzyła sobie właściwy system znaków językowych – czyli alfabet, trzeba pamiętać, że nie nastąpiło to w tym samym momencie, co znajdzie swoje odzwierciedlenie w epokach późniejszych. Początkowo posługiwano się pismem obrazkowym, gdzie konkretny obraz symbolizował przedstawiane zjawisko. Następnie obrazki zastąpiły znaki, które w konsekwencji zostały wyparte przez litery, których uszeregowany ciąg stanowił alfabet. Ludzie teksty utrwalali na różnym materiale, począwszy od kamienia, poprzez glinę, drewno, na papirusie, pergaminie, a w końcu papierze kończąc.

Krótka historia alfabetu

„Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie nie jest mi obce” – mówił Terencjusz i wypada się z tym zgodzić. A cóż bardziej ludzkiego być może niż zdolność komunikowania się nie tylko za pomocą mowy, ale też przekazu tekstowego, który przyjmował oryginalne formy. Powstanie alfabetu zmieniło relacje międzyludzkie, ukształtowało struktury społeczne, wpłynęło na rozwój handlu, kultury i cywilizacji.

W okresie starożytności powstają różne rodzaje alfabetów jako systemy zapisu mowy odrębnych społeczności, gdzie konkretna litera odpowiada jednemu dźwiękowi. Możliwość zapisu wypowiadanych słów sprawiła, że człowiek zaczął spisywać swe myśli, wszystko to, co uważał za istotne, a chciał przekazać innym ludziom lub następnym pokoleniom. Słowa zapisywano nie tylko ręcznie, podjęto też pierwsze dość proste próby drukarskie, by móc rozpowszechniać treści w kilku egzemplarzach. Teksty odciskano stemplami lub matrycami na papirusie lub pergaminie.

Starożytni też potrafili…

Starożytność jest więc okresem rozkwitu różnych form wypowiedzi pisemnych. Mity prostym językiem oddają wszystko, co zakorzenione było w ludzkim umyśle, co tkwiło w zbiorowej świadomości. W rozprawach filozoficznych mędrcy, stosując wyszukane słownictwo i formy składniowe, starali się odpowiedzieć ludziom na nurtujące ich od wieków pytania. Mimo że język prawa nie potrzebuje wymagających form, nie można zapomnieć, że dzięki systemowi znaków, jakim były alfabety, człowiek spisał pierwsze podstawy ustawodawstwa.

Ale w starożytności powstają też bardziej wyrafinowane teksty, których twórcy wiedzieli, jak idealizować pewne aspekty ludzkiego życia, posługując się bogatym zasobem słownictwa i doskonałą formą. Nie tylko skutecznie zachwalali, ale i przekonywali o słuszności spisywanych prawd. Nikt więc nie wątpił w istnienie Arkadii, którą spopularyzował Wergiliusz, barwnie opisując uroki wiejskiego życia. O konieczności pracy na roli przekonywano też w georgikach, poematach dydaktycznych, pełnych rad i refleksji na temat ludzkiego życia. Zainteresowanie budziły aforystyczne epigramaty zdobiące pomniki i grobowce lub tworzone przy specjalnych okazjach. Okolicznościowa, często dowcipna odmiana tego utworu, opatrzona zaskakującą puetną, nierzadko miała ogromny wpływ na kreowanie wizerunku osoby, która stała się jej bohaterem. Niejeden uśmiechnął się, słuchając żartobliwych utworów Anakreonta, bywalca biesiad, który w krótkich utworach przedstawiał zabawne sytuacje, z jakimi przyszło mu się zetknąć. Anakreontyki prostym językiem i w obrazowy sposób oddają dworską kulturę, wystawiając wizytówkę gospodarzom uczt i uczestnikom zabaw.

Starożytni mieli też swego rodzaju prasę, za pośrednictwem której informowano o sprawach państwowych i urzędowych, a także ważnych i często interesujących wydarzeniach. Dość szybko jednak zagościła w niej też plotka, jak widać fascynująca człowieka już od wieków.

BRAK KOMENTARZY

Dodaj odpowiedź